مجله درمان سرا

اطلاعات دارویی دگزامتازون

اطلاعات دارویی دگزامتازون
دگزامتازون رایج ترین وپرکاربرد ترین نوع کورتون مصرفی در ایران می باشد و یکی از طولانی الاثرترین کورتون ها است.

دگزامتازون چیست؟

دگزامتازون ( Dexamethazone ) رایج ترین وپرکاربرد ترین نوع کورتون مصرفی در ایران می باشد و یکی از طولانی الاثرترین کورتون ها است.

دکادرون نام تجاری دگزامتازون است. دگزاسون و دیئودکس یا هگزادرول نامهای دیگر دگزامتازون هستند. در بعضی موارد، متخصصین از نام تجاری دپادرون یا نامهای دیگر دگزاسون یا دیویدکس یا هگزادول استفاده می کنند.

دگزامتازون یک دارو از دسته کورتیکو استروئید هاست. از داروهای معروف دیگر در این دسته میتوان به بتامتازون – کورتیزون – پردنیزولون و هیدروکورتیزون اشاره کرد. کورتیکو استروئیدها یا همان کورتون ها داراری اثرات گسترده ای در قسمتهای مختلف بدن هستند که این اثرات گسترده همانطور که می توانند در درمان طیف زیادی از بیماریها مفید باشند، می توانند عوارض جانبی زیادی هم به جا بگذارند.

متأسفانه تزریق آمپول دگزامتازون برای بیمار، هنگام سرماخوردگی در ایران بسیار شایع است. شاید در ظاهر با تزریق دگزامتازون، علائم سرماخوردگی به سرعت از بین برود، اما به علت اثراتی که این دارو بر تضعیف سیستم ایمنی بدن می‌گذارد، خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی نیز در بیمار افزایش می‌یابد. به همین علت، بیمار باید در چنین شرایطی هر نوع علامت ساده همچون تب و بی‌حالی را جدی بگیرد و به پزشک مراجعه کند؛ زیرا ممکن است در معرض ابتلا به یک بیماری جدی عفونی قرار داشته باشد.»

دگزامتازون در اشکال دارویی قرص و الکسیر ، تزریقی و قطره استریل چشم و گوش میباشد.

  • قرص دگزامتازون : 0.5 میلی گرم
  • الکسیر دگزامتازون : 0.5 میلی گرم بر میلی لیتر
  • آمپول دگزامتازون : 8 میلی گرم بر 2 میلی لیتر (سدیم)
  • قطره استریل چشم  دگزامتازون : 0.1%

قطره چشم دگزامتازون برای درمان بیماری‌های چشم التهابی کوتاه مدت استفاده می‌شود. قطره چشم دگزامتازون معمولاً توسط یک متخصص چشم تجویز می‌شود

این قطره در موارد اووئیت (uveitis)، التهاب عنبیه و جسم مژگانی، التهاب پلك‌ها، ملتحمه، قرنیه، بخش قدامی چشم، آسیب قرنیه ناشی از سوختگی یا نفوذ اجسام خارجی به داخل چشم، مهار رد پیوند پس از كراتوپلاستی استفاده میشود.

البته در موارد حساسیت مفرط نسبت به هریك از اجزای فرآورده، عفونتهای قارچی، ویروسی یا باكتریایی شدید چركی و درمان‌نشده چشم، عفونت‌های مایكوباكتریایی چشم (شامل توبركولوز چشمی)، پس از برداشت اجسام خارجی سطحی از قرنیه منع مصرف این قطره وجود دارد و نباید استفاده شود

فواید دگزامتازون

داروهایی که به نام کورتون شناخته می‌شوند، در پزشکی امروز از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین داروها برای کاهش التهاب و کنترل بسیاری از بیماری‌های مزمن محسوب می‌شوند. درمان حمله آسم، درمان حساسیت شدید، کنترل التهاب در بیماری‌های روماتیسمی و خود ایمنی و کنترل صدها بیماری حاد و مزمن دیگر ازجمله کاربردهای این داروهاست.

کورتونها به شکل قرص و آمپول برای تزریق داخل مفصل و رفع التهاب حاد وجود دارند. در سال‌های اخیر فرم‌های شیاف آن نیز برای درمان التهاب روده بزرگ به بازار آمده است.دگزامتازون سریعاً و به خوبی از دستگاه گوارش جذب می‌شود. فرم تزریقی آن نیز از عضله به‌خوبی جذب می‌شود. به‌طور عمده در كبد و مقادیری نیز در کلیه و بافت‌ها به متابولیت های غیر فعال تبدیل می‌شود.

موارد احتیاط در مصرف دگزامتازون:

مصرف این دارو در بیمارانی که پوکی استخوان،،فشار خون بالا، دیابت و سابقه خانوادگی آن،سابقه داشتن سل،گلوکوم،
، نارسایی کبد، نارسایی کلیه، صرع.، زخم گوارشی،بیماران مبتلا به سندرم کوشینگ میبایست با احتیاط و مراقبت ویژه صورت گیرد

تداخلات دارویی دگزامتازون:

در صورت مصرف همزمان دگزامتازون با ضد انعقادهای خوراکی و ضد التهابی های غیر استروئیدی خطر خونریزی گوارشی را افزایش می دهد.
مصرف دگزامتازون همراه با گلیکوزیدهای قلبی خطر هایپوکالمی و سمیت دارو بیشتر می شود.
باربیتورات ها، فنی توئین، ریفامپین، متابولیسم استروئید (دگرامتازون) را افزایش می دهد. این داروها نیمه عمر دگزامتازون را کم می کند.
دگزامتازون سطح INH را در خون کاهش می دهد.

 

موارد منع مصرف دگزامتازون:

- عفونت سیستمیک مگر اینکه درمان ضد عفونی خاص به کار گرفته شود.
- حساسیت به دگزامتازون.
- تزریق موضعی در باکتریمیا و عفونت های قارچی سیستمیک، مفاصل ناپایدار و عفونت در محل تزریق به عنوان مثال آرتریت عفونی ناشی از سوزاک یا سل ممنوع می باشد.

مصرف در بارداری و شیردهی:

چنانچه باردار بوده و یا قصد بارداری دارید، قبل از مصرف حتما با پزشک خود مشورت نمایید.
دگزامتازون در بارداری جزو رده C می باشد. از آنجائیکه این دارو به آسانی از جفت عبور مینماید و در شیر مادرنیز ترشح می شود، قبل از مصرف حتما با پزشک خود مشورت نمایید.

 

دگزامتازون برای چاقی

افزایش وزن در اثر مصرف دگزامتازون به خاطر جمع شدن آب و نمک در بدن اتفاق می افتد که علاوه بر موقتی بودن همراه با عوارض بسیار دیگری می باشد. بنابراین افرادی که خودسرانه دگزامتازون را به صورت مستمر به منظور افزایش وزن مصرف می کنند نه تنها به خواسته ی خود نمیرسند بلکه با قطع دارو آب و نمک جمع شده در بدن فرد دفع می شود(در صورتی که فرد هنوز دچار نارسایی کلیه نشده باشد) به وزن قبلی برمی گردد با این تفاوت که پوستی که به سرعت کش آمده بود فرصت بازسازی خود را ندارد و افتاده و چروک خواهد شد.

قطره استریل چشم  دگزامتازون : 0.1%

قطره چشم دگزامتازون برای درمان بیماری‌های چشم التهابی کوتاه مدت استفاده می‌شود. قطره چشم دگزامتازون معمولاً توسط یک متخصص چشم تجویز می‌شود

این قطره در موارد اووئیت (uveitis)، التهاب عنبیه و جسم مژگانی، التهاب پلك‌ها، ملتحمه، قرنیه، بخش قدامی چشم، آسیب قرنیه ناشی از سوختگی یا نفوذ اجسام خارجی به داخل چشم، مهار رد پیوند پس از كراتوپلاستی استفاده میشود.

البته در موارد حساسیت مفرط نسبت به هریك از اجزای فرآورده، عفونتهای قارچی، ویروسی یا باكتریایی شدید چركی و درمان‌نشده چشم، عفونت‌های مایكوباكتریایی چشم (شامل توبركولوز چشمی)، پس از برداشت اجسام خارجی سطحی از قرنیه منع مصرف این قطره وجود دارد و نباید استفاده شود