مجله درمان سرا

قرص مترونیدازول چیست و عوارض آن

قرص مترونیدازول چیست و عوارض آن
مترونیدازول (metronidazole) نوعی آنتی بیوتیک است و داروی درمان بیماری عفونت های باکتریایی معده یا روده و واژن میباشد و در اشکال قرص و ژل واژینال و شیاف واژینال میباشد.

مترونیدازول چیست ؟

مترونیدازول (Metronidazole) آنتی بیوتیکی است که باکتری ها را از بین می برد و از مترونیدازول برای درمان عفونت های باکتریایی واژن ، معده یا روده ، کبد ، پوست ، مفاصل ، مغز و دستگاه تنفسی استفاده میشود. این دارو عفونت های ویروسی مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا را نمیتواند درمان کند.در بعضی افراد بروز حساسیت به مترونیدازول مشاهده شده است ، اگر به مترونیدازول حساسیت دارید و یا اگر در طول 2 هفته دی سولفیرام مصرف کرده اید نباید از این دارو استفاده کنید.

قرص مترونیدازول برای درمان بسیاری از عفونت های ناشی از باکتری یا انگل مورد استفاده قرار میگیرد. این موارد شامل عفونت هایی است که در دستگاه گوارش یا دستگاه تولید مثل مانند آمبیازیس و تریکومونیازیس رخ میدهد میباشد. از مترونیدازول به عنوان بخشی از درمان ترکیبی مورد استفاده قرار میگیرد. به این معنی که ممکن است لازم باشد که آن را با داروهای دیگر مصرف کنید.

ژل واژینال مترونیدازول برای درمان عفونت های باکتریایی واژن استفاده میشود. البته میتوان گفت مترونیدازول عفونت قارچی واژن را درمان نمیکند. و همچنین از پماد مترونیدازول برای درمان بیماری های پوستی نیز استفاده میشود.

آمپول مترونیدازول آمپول مترونیدازول به فرم 500 میلی گرم /100 میلی لیتر میباشد. مصرف آمپول مترونیدازول برای درمان عفونت ها در حین عمل روده استفاده میشود. در طی یک دوره زمانی به صورت تزریق داخل وریدی انجام میشود.

در زمان مصرف مترونیدازول رژیم غذایی خاصی را باید رعایت کنید به خصوص در زمان مصرف و یا حداقل یک روز پس از قطع مصرف مترونیدازول نباید غذاهای حاوی پروپیلن گلیکول مصرف کنید زیرا باعث ضربان قلب سریع ، گرما و قرمزی زیر پوست ، استفراغ و تهوع میشود.این دارو در بعضی افراد باعث تشنج و سایر ناهنجاریهای سیستم عصبی شده است که در صورت مشاهده چنین عوارضی سریعا مصرف مترونیدازول را متوقف کرده تا علائم عصبی را متوقف کنید و بعد از توقف حتما به پزشک مراجعه کنید.

مترونیدازول نیز در اشکال قرص ، کپسول ، کرم ، ژل و لوسیون است که برای پوست استفاده میشود.قرص های مترونیدازول برای درمان عفونت های ناشی از باکتری یا انگل مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین مترونیدازول در بارداری در گروه B قرار دارد.

مترونیدازول داروی نیتروایمیدازول ضد تک یاخته است و داروی انتخابی برای درمان آمیبیاز خارج روده ای است این دارو تروفوزوئیت ها ( ولی نه کیست ها) e histolitica را نابود می کند ،تاثیر آن بر انگلهای روده ای قابل اعتماد نبوده ولذا برای اطمینان از حذف عفونت باید باید به همراه یک آمیب کش روده ای به کار رود.مترونیدازول طور موثر موجب ریشه کنی عفونت ها در بافت های روده ای وخارج روده ای می گردد.

فعالیت ضد باکتریائی قوی علیه بی هوازی ها -از جمله کلستریدیوم و باکتروئید نیز دارد. و داروی انتخابی برای درمان ژیاردیا وتریکومونا است. مترونیدازول به صورت انتخابی توسط باکتری های بی هوازی وبرخی تک یاخته های حساس برداشت می شود. و به دنبال برداشت توسط باکتری های بی هوازی، در اثر واکنش با فرودوکسین احیائ شده، به صورت غیر آنزیمی احیائ می شود. محصول این فرایند احیا تشکیل مواد سمی برای سلول بی هوازی بوده وامکان تجمع انتخابی آنها در باکتری های بی هوازی فراهم می شود.

ورود متابولیت های مترونیدازول به داخل ملکول dna،باعث ناپایداری آنها می شود . این اثر تنها زمانی رخ می دهد که مترونیدازول به صورت نسبی احیا شده باشد واز آنجائی که فرایند احیای مترونیدازول معمولاً تنها در سلول های بی هوازی اتفاق می افتد، تاثیر نسبتاً ناچیزی بر روی سلول های انسان یا بکتری های هوازی دارد.

  مصرف مترونیدازول در بارداری

 مترونیدازول دارویی در دسته B بارداری قرار دارد. استفاده از مترونیدازول در سه ماهه اول بارداری میتواند به نوزاد متولد نشده آسیب برساند. اگر باردار هستید یا قصد باردار شدن دارید میبایست با پزشک خود مشورت کنید.

مصرف مترونیدازول در شیردهی

مترونیدازول میتواند به شیر مادر منتقل شود. مشخص نیست که آیا مترونیدازول میتواند به کودک شیردهنده آسیب برساند یا خیر. پس حتما قبل از مصرف مترونیدازول از شیردهی خود به پزشک اطلاع دهید.

اشکال دارویی مترونیدازول:

  • قرص مترونیدازول 250 میلی گرم
  • قرص واژینال مترونیدازول  500 میلی گرم
  • شیاف واژینال مترونیدازول  500 میلی گرم
  • سوسپانسیون خوراکی مترونیدازول 125 میلی گرم / 5 میلی لیتر
  • آمپول مترونیدازول 500 میلی گرم / 100 میلی لیتر
  • ژل موضعی مترونیدازول 0.75 %
  • ژل واژینال مترونیدازول واژینال 0.75 %

فارماکوکینتیک
نیمه عمر مترونیدازول 6 تا 8 ساعت است.
حدود 60 تا 80 درصد مترونیدازول از راه کلیه دفع می شود و حدود 6 تا 15 درصد آن به صورت متابولیت های غیرفعال از راه مدفوع، دفع می شود.

مقدار مصرف مترونیدازول :
با توجه به نوع و شدت عفونت از دوز های مختلف مترونیدازول هر 8 ساعت یک بار استفاده می شود. دوز معمول 250 تا 500 میلی گرم سه بار در روز به صورت خوراکی یا وریدی می باشد.

برای درمان واژینیت ممکن است تک دوز 2 گرم مترونیدازول تجویز شود.

 قبل از مصرف این دارو

در صورتی مترونیدازول برای شما تجویز شد، میبایست قبل از مصرف از این دارو یک سری نکات را رعایت کنید تا هم بهترین نتیجه را از مصرف دارو بگیرید و اینکه دارو برایتان بی خطر باشد.

اگر مبتلا به هر یک از بیماری های زیر هستید میبایست به پزشک خود اعلام کنید تا پزشک بتواند بهترین تجویز را برایتان انجام دهد

  • بیماری کبد یا کلیه
  • بیماری سیستم عصبی
  • بیماری معده یا روده مانند کرون
  • قفدان گلبول های قرمز
  • عفونت قارچی در هر نقطه از بدن
  • اختلال عصبی

نحوه مصرف مترونیدازول

مترونیدازول را دقیقا مطابق تجویز پزشک خود مصرف کنید . تمام دستورالعمل های موجود در نسخه را دنبال کنید. در صورت مصرف مترونیدازول به صورت مایع میبایست آن را کاملا تکان دهید و در زمان مصرف از قاشق های اندازه گیری استفاده کنید.

مترونیدازول معمولا حداکثر 10 روز متوالی تجویز میشود و در بعضی موارد لازم است چندین هفته این دوز را تکرار کنید. از این دارو برای مدت زمان کامل تجویز شده استفاده کنید، حتی اگر علائم شما بهبود یافته باشد. زیرا ممکن است عفونت به طور کامل پاک نشده باشد.
مصرف داروهای آنتی بیوتیک میتواند باعث اسهال شود که میتواند نشانه عفونت جدید باشد. اگر اسهال آبکی یا خونریزی دارید سریعا با پزشک خود تماس بگیرید . از داروهای ضد اسهال اصلا استفاده نکنید مگر اینکه پزشک تشخیص دهد بهترین تجویز است.

 موارد مصرف مترونیدازول

مترونیدازول برای درمان عفونت های ناشی از باکتری های بی هوازی، ژیاردیا و تریکوموناس و آمیب بکار می رود. مترونیدازول در درمان آبسه آمیبی کبد ، آبسه مغزی ، عفونت های دستگاه تناسلی زنان، واژینیت ، کولیت ، عفونت های گوارشی مانند هلیکوباکتر پیلوری کاربرد دارد.

 تصویر 1

هشدارهای مصرف مترونیدازول :

مترونیدازول برای مبتلایان به بیماری کبد: کبد به فراوری این دارو کمک میکند. اگر به بیماری کبدی مبتلا هستید ممکن است کبد شما کندتر این دارو را پردازش کند. این امر باعث میشود میزان دارو در بدن شما افزایش یابد و باعث خطرات و عوارض زیادی باشد. پزشک ممکن است میزان مصرف مترونیدازول را کاهش دهد.

مترونیدازول  مصرف مترونیدازول برای بیماران کلیوی: کلیه ها به پاک کردن این دارو از بدن کمک میکنند. در صورت مبتلا به بیماری های کلیوی نباید از این دارو استفاده کنید یا با کمترین دوز آن را مصرف کنید.

 

هشدارهای مهم مصرف مترونیدازول

شایع ترین عوارض جانبی مترونیدازول عبارتند از تهوع، اسهال، استوماتیت و نوروپاتی محیطی (در صورت مصرف طولانی مدت )

در طول درمان با داروی مترونیدازول از مصرف مشروبات الکلی خودداری نمائید زیرا مترونیدازول با الکل تداخل ایجاد می کند و باعث ایجاد سندروم شبه دی سولفیرام می گردد که این سندروم به شکل قرمز شدن و بر افروختگی صورت، افزایش خفیف درجه حرارت بدن، افت فشار خون، تنگی نفس و گاهی تهوع و استفراغ، ایجاد می شود که خطرناک است.

مصرف همزمان مترونیدازول با مبندازول در دوز های بالا احتمال ایجاد سندرم استیون-جانسون را افزایش می دهد.
از ژل موضعی مترونیدازول ممکن است در درمان آکنه روزاسه استفاده شود. آکنه روزاسه یک بیماری پوستی است منجر به قرمزی و التهاب پوست صورت می گردد که علت آن تحریک زیاد سیستم ایمنی است و از طرفی مترونیدازول می تواند باعث سرکوب سیستم ایمنی شود و در این مورد خاصیت درمانی داشته باشد.
ترکیب مترونیدازول و آموکسی سیلین در درمان برخی عفونت ها استفاده می شود.

مترونیدازول واژینال در درمان عفونت های واژن مورد مصرف قرار دارد.
ژل مترونیدازول ممکن است اشتباها با نام پماد مترونیدازول در بین بیماران شناخته شود. همچنین سوسپانسیون مترونیدازول نیز ممکن است با نام شربت مترونیدازول در بین بیماران متداول باشد.

تداخلات دارویی مترونیدازول

مترونیدازول میتواند با بعضی داروها و ویتامین ها یا گیاهان دارویی تداخل دارویی ایجاد کند. این تداخل به این معناست که مصرف مترونیدازول با سایر داروها یا اثر داروهای دیگر را کم میکند یا عوارض جدی را نشان میدهد. برای جلوگیری از تداخلات پزشکی باید تمام داروها را با دقت به پزشک خود بگویید. تا پزشک بتواند بهترین تجویز را برای شما داشته باشد.

 تداخل دارویی مترونیدازول به شرح زیر است:

  • بدنبال مصرف سایمتیدین، متابولیسم مترونیدازول کاهش می یابد.
  • بدنبال مصرف فنوباربیتال، متابولیسم مترونیدازول افزایش یافته و تاثیر آن کاهش می یابد.
  • مصرف مترونیدازول باعث افزایش تاثیر داروهای ضد انعقاد خوراکی می شود.
  • خطر بروز لکوپنی بدنبال مصرف فلورویوراسیل یا آزاتیوپرین افزایش می یابد.
  • مصرف مترونیدازول باعث افزایش تاثیر داروهای لیتیوم و فنی توئین می شود.

عوارض جانبی مترونیدازول

در بعضی از موارد ، مصرف مترونیدازول باعث عوارضی میشود که بعضی از این عوارض بعد از چند روز بهبود میابد و بعضی از عوارض شدید و نیاز است سریعا با پزشک خود تماس بگیرید. عوارض های جانبی در افراد مسن بیشتر است.

در صورت وجود بیماری های اسهال ، ادرار دردناک ، مشکل در خواب ، افسردگی ، سردرد ، سرگیجه ، ضعف ، تاول یا زخم در دهان سریعا با پزشک خود تماس بگیرید و همچنین در صورت بروز عوارض عصبی از مصرف دارو خودداری کنید و سریعا با پزشک تماس بگیرید. بیماری هایی مانند:

  • بی حسی ، سوزن سوزن شدن یا درد در دستان یا پاها
  • مشکلات بینایی ، درد پشت چشم
  • ضعف عضلات ، مشکلات مربوط به هماهنگی
  • مشکلات در صحبت کردن.
  • تشنج
  • تب ، سفتی گردن ، افزایش حساسیت به نور

 عوارض جانبی مترونیدازول عبارت است از:

  • CNS: سردرد، عدم تطابق،گیجی، تحریک پذیری، افسردگی، بی قراری، ضعف، خستگی، خواب آلودگی
  • CV: تغییرات ECG، ادم
  • Derm: خارش، برافروختگی، کهیر
  • GI: کرامپ های شکمی، تهوع، استفراغ، بی اشتهایی، خشکی دهان
  • GU: تیرگی رنگ ادرار، سوزش ادرار، خشکی واژن، احساس سنگینی در ناحیه لگن
  • HEMA: لکوپنی گذرا، نوتروپنی
  • Local: ترومبوفلبیت در محل تزریق وریدی
  • Other: عفونت ثانویه قارچی یا باکتریایی به خصوص کاندیدا، طعم فلزی، تب، ژنیکوماستی، احتقان بینی

توجهات بیمار - خانواده:

برای کاهش مشکلات گوارشی توصیه می شود قرص مترونیدازول را بعد از غذا مصرف نمائید.

  • برای جذب بیشتر دارو توصیه می شود سوسپانسیون خوراکی (شربت مترونیدازول) مترونیدازول را قبل از غذا و با معده خالی مصرف نمائید. ( زیرا ملح سوسپانسیون بنزوات است و برای جذب بیشتر به محیط اسیدی نیاز دارد)
  • توصیه می شود دارو را مطابق دستور پزشک و در وقت معین، مصرف نمائید و در صورت فراموش نمودن یک دوز، بلافاصله پس از بخاطر آوردن با رعایت حداقل فاصله 2 تا 4 ساعتی با دوز بعدی آن را مصرف نموده و از حذف دوز فراموش شده یا دو برابر کردن دوز بعدی، پرهیز نمائید.
  • توصیه می شود اگر خانمی از مترونیدازول برای درمان تریکوموناس استفاده می کند، ممکن است همسر بیمار علیرغم نداشتن علامت بیماری، منبع عفونت مجدد باشد و بهتر است هر دو نفر به طور همزمان درمان شوند و جهت پیشگیری از آلودگی مجدد در طی درمان از مقاربت خودداری نمایند و یا از کاندوم استفاده کنند.
  • احتمالا مصرف دارو باعث سرگیجه و خواب آلودگی خواهد شد. توصیه می شود تا مشخص نشدن اثر دارو از رانندگی و سایر امور نیازمند هشیاری، پرهیز نمائید.
  • ممکن است بدنبال مصرف دارو، ادرار به رنگ تیره ( زرد تیره تا قهوه ای) در آید که مساله قابل توجهی نیست.
  • توصیه می شود در صورت بروز علائم عفونت ثانویه ( ادرار شیری رنگ و متعفن، درد موقع دفع ادرار ) به پزشک اطلاع دهید.
  • در حین درمان با مترونیدازول بیمار باید از مصرف الکل خودداری نماید و حتی بهتر است تا 48 ساعت بعد از قطع درمان از الکل استفاده نگردد.
  • قرص مترونیدازول واژینال ممکن است حاوی روغن باشدکه می تواند به وسایل مورد استفاده برای جلوگیری از بارداری که از جنس لاتکس هستند ( مانند کاندوم، کلاهک سرویکس، دیافراگم ) آسیب برساند و اثربخشی آنها را کاهش دهد.
  • در مدت استفاده از مترونیدازول واژینال نباید مقاربت انجام شود. دوره درمان را حتی در صورت بروز خونریزی قاعدگی کامل نمائید.
  • از آنجایی که مقداری از داروی استعمال شده( ژل یا قرص واژینال) از واژن بیرون می ریزد، می توانید از نوار بهداشتی تمیز استفاده کنید. استفاده از تامپون واژن ممنوع است.
  • جهت کمک به درمان عفونت و نیز جلوگیری از بروز عوارض مجدد واژینیت، از لباس زیر تمیز و نخی استفاده نمائید.
    ژل موضعی مترونیدازول تنها برای استفاده موضعی روی پوست می باشد. نزدیک چشم ها استفاده نکنید،زیرا بتعث ریزش اشک از چشم می شود.
  • در صورت بروز تحریک موضعی، توصیه می شود دفعات استفاده از دارو را کاهش دهید و یا موقتا دارو را قطع نمائید.
  • ژل موضعی مترونیدازول موجب رنگی شدن لباس نمی شود.